GitHub’dan Proje İndirdim, Şimdi Ne Yapacağım?

Güzel bir proje buldun. Peki şimdi?

GitHub’da gezinirken tam ihtiyacına göre bir araç buldun. Ekran görüntüleri güzel, özellikler işini görecek gibi duruyor. Dosyaları indirip klasörü açıyorsun ve karşına onlarca dosya çıkıyor.

Hangisine tıklayacaksın? Kurulum dosyası nerede? Neden hiçbir şey açılmıyor?

Bu noktada takılmak oldukça normal. GitHub’daki birçok proje, doğrudan açılabilen bir uygulama yerine kaynak kod olarak paylaşılır. Çalıştırmak için önce birkaç hazırlık yapmak gerekebilir.

1. Önce hazır sürümü var mı diye bak

Kodlarla uğraşmadan önce projenin Releases bölümünü kontrol et. Geliştirici, işletim sistemine uygun hazır bir uygulama yayımlamış olabilir.

Burada Windows için bir kurulum dosyası veya başka sistemler için hazırlanmış paketler bulabilirsin. Ancak her projede hazır sürüm bulunmaz. Ayrıca “Source code” adlı arşivler, kuruluma hazır uygulama anlamına gelmez.

Hazır sürüm yoksa sıradaki durak proje açıklaması.

2. README dosyasını oku

Bir projenin başlangıç noktası genellikle README dosyasıdır. GitHub’da proje dosyalarının altında gördüğün açıklama da çoğunlukla buradan gelir.

Şu başlıklara göz at:

• Requirements / Prerequisites: Gereken yazılımlar ve sürümler.

• Installation / Setup: Kurulum adımları.

• Usage / Getting Started: İlk çalıştırma ve kullanım örnekleri.

• Configuration: Yapılması gereken ayarlar.

Komutları sırayla uygulamadan önce ilgili bölümü baştan sona oku. Sonraki adımda gereken bir ayarı önceden fark etmek zaman kazandırır.

3. Projenin hangi ortamda çalıştığını anla

Klasördeki bazı dosyalar, projenin kullandığı teknoloji hakkında ipucu verir:

DosyaNe anlatabilir?package.jsonJavaScript araçlarını, bağımlılıkları ve çalıştırma komutlarını tanımlayabilir.requirements.txt veya pyproject.tomlPython bağımlılıklarını ve proje ayarlarını içerebilir.compose.yaml veya docker-compose.ymlUygulamanın servislerini Docker Compose ile çalıştırmak için kullanılabilir..env.exampleYapılandırma değişkenleri için örnek sunabilir.

Bu dosyaların bulunması tek başına hangi komutu çalıştıracağını söylemez. Asıl yol göstericin projenin kendi kurulum belgesidir.

4. Dosyaları doğru klasörde aç

Kurulum komutlarını terminalde çalıştıracaksan terminalin proje klasöründe olması gerekir.

Örneğin proje deneme-projesi adlı klasördeyse önce o klasöre geçersin:

cd deneme-projesi

Bazı depolarda birden fazla uygulama bulunur. README, önce frontend, backend veya başka bir alt klasöre geçmeni isteyebilir.

“Dosya bulunamadı” hatası alırsan ilk kontrol edeceğin şeylerden biri bulunduğun klasör olsun.

5. Bağımlılıkları ve ayarları hazırla

Bir proje, başka geliştiricilerin hazırladığı kütüphaneleri kullanabilir. Bunlara bağımlılık denir. Projeyi indirmek, bu kütüphanelerin de bilgisayarında hazır olduğu anlamına gelmez.

README’de belirtilen paket yöneticisini ve kurulum adımlarını kullan. İstenen yazılım sürümlerine de dikkat et; sürüm farkları hatalara neden olabilir.

Projede .env.example varsa belge, bunun bir kopyasını .env adıyla oluşturmanı isteyebilir. Bu dosyada bağlantı adresleri, portlar veya API anahtarları gibi ayarlar bulunabilir.

Kendi şifrelerini ve API anahtarlarını herkese açık bir depoya yükleme. Ayrıca tanımadığın projelerde kurulum komutlarını çalıştırmadan önce ne yaptıklarını incele; kurulum sırasında da kod çalıştırılabilir.

6. Çalıştırma komutunu tahmin etme

Her projenin başlatılma biçimi aynı değildir. Birinde geliştirme sunucusu açılır, diğerinde terminal uygulaması çalışır. Bazı projeler ise ayrı bir veritabanına ihtiyaç duyar.

README’deki çalıştırma komutunu uygula ve terminaldeki çıktıyı oku. Bir web uygulaması başladıysa açman gereken yerel adres çoğunlukla burada görünür.

Kurulum komutunun tamamlanmasıyla uygulamanın çalışmaya başlaması farklı adımlar olabilir.

7. Hata aldığında ilk mesaja odaklan

Uzun bir hata çıktısı göz korkutabilir. Önce ilk anlamlı hata mesajını bulmaya çalış:

• Gerekli yazılım kurulu mu?

• İstenen sürümü kullanıyor musun?

• Doğru klasörde misin?

• Bağımlılıklar kurulmuş mu?

• Gerekli ayarlar tamamlanmış mı?

• Kullanılacak port başka bir uygulama tarafından kullanılıyor mu?

Ardından projenin Issues bölümünde aynı hata mesajını ara. Başka biri aynı sorunla karşılaşmış ve çözüm paylaşmış olabilir.

Yardım isterken kullandığın işletim sistemini, çalıştırdığın komutu ve hata mesajını paylaş. Çıktıda şifre, erişim anahtarı veya kişisel bilgi varsa önce bunları kaldır.

İlk hedefin küçük olsun

Projeyi ilk açışta bütün kodları anlaman gerekmiyor. Önce örnek uygulamayı çalıştır, nasıl davrandığını gör, ardından küçük bir değişiklik yap.

Bir başlığı değiştirmek veya tek bir ayarı düzenlemek bile projenin yapısını öğrenmek için iyi bir başlangıçtır.

Kod Denizi’nde paylaştığımız projelere bu gözle yaklaşacağız: Ne işe yarıyor, nasıl başlanıyor ve nerede işimize yarıyor?